Header Ads Widget

षड्दर्शन क्या है? भारतीय दर्शन के छह दर्शन – संपूर्ण संरचना, तुलनात्मक अध्ययन



षड्दर्शन : भारतीय दर्शन का सम्पूर्ण Pillar Page (Topical Authority Blueprint)


प्रस्तावना : षड्दर्शन क्यों Pillar Page है?

षड्दर्शन भारतीय दर्शन की सम्पूर्ण ज्ञान-प्रणाली है। ये छह दर्शन मिलकर जीवन, जगत, आत्मा, कर्म और मोक्ष का पूर्ण तात्त्विक ढाँचा प्रस्तुत करते हैं।


षड्दर्शन की सूची (Core Structure)

1️⃣ सांख्य दर्शन – तत्त्वज्ञान की आधारशिला

  • प्रवर्तक: महर्षि कपिल
  • मुख्य विषय: प्रकृति–पुरुष, 25 तत्त्व
  • लक्ष्य: कैवल्य

👉 सांख्य दर्शन क्या है? प्रकृति–पुरुष, त्रिगुण और मोक्ष का सम्पूर्ण ज्ञान›

सांख्य दर्शन : प्रकृति–पुरुष सिद्धांत का वैज्ञानिक एवं दार्शनिक विवेचन (Sāṃkhya Darśana) प्रस्तावना : सांख्य दर्शन का स्थान भारतीय दर्शन मे...

  • सांख्य दर्शन Master Article
  • त्रिगुण सिद्धांत
  • पुरुष–प्रकृति विवेचन

2️⃣ योग दर्शन – साधना और चित्तशुद्धि

  • प्रवर्तक: महर्षि पतंजलि
  • मुख्य विषय: चित्तवृत्ति निरोध
  • साधन: अष्टांग योग

👉 योग दर्शन क्या है? अष्टांग योग, समाधि और आत्मसाक्षात्कार का सम्पूर्ण ज्ञान›

योग दर्शन : चित्तवृत्ति निरोध और आत्मसाक्षात्कार का वैज्ञानिक दर्शन (Yoga Darśana) SEO Title (High CTR) Meta Description (CTR Optimized –...

  • योग दर्शन Master Article
  • ध्यान और समाधि
  • प्राणायाम विज्ञान

3️⃣ न्याय दर्शन – तर्क और प्रमाण

  • प्रवर्तक: महर्षि गौतम
  • मुख्य विषय: प्रमाण, तर्क, हेतु
  • उद्देश्य: मिथ्या ज्ञान का नाश

👉 न्याय दर्शन क्या है? प्रमाण, तर्क और मोक्ष का वैज्ञानिक दर्शन| Nyaya Darshan Explained›

न्याय दर्शन (Nyāya Darśana) : तर्क, प्रमाण और सत्य का वैदिक विज्ञान Complete Guide प्रस्तावना : न्याय दर्शन का स्थान भारतीय दर्शन में न्याय ...

  • न्याय दर्शन Master Article
  • प्रमाण सिद्धांत
  • तर्कशास्त्र

4️⃣ वैशेषिक दर्शन – पदार्थ और सृष्टि विज्ञान

  • प्रवर्तक: महर्षि कणाद
  • मुख्य विषय: पदार्थ, गुण, कर्म
  • विशेषता: परमाणु सिद्धांत

👉 वैशेषिक दर्शन क्या है? पदार्थ, द्रव्य और परमाणु सिद्धांत का सम्पूर्ण विवेचन›

  वैशेषिक दर्शन : पदार्थ, द्रव्य और परमाणु सिद्धांत (Vaisheshika Darshan) प्रस्तावना वैशेषिक दर्शन भारतीय षड्दर्शन परम्परा का वह तर्कप्रध...

  • वैशेषिक दर्शन Master Article
  • पदार्थ सिद्धांत
  • परमाणुवाद

5️⃣ पूर्व मीमांसा दर्शन – कर्म और धर्म

  • प्रवर्तक: महर्षि जैमिनि
  • मुख्य विषय: वेदप्रामाण्य, कर्म
  • लक्ष्य: स्वर्ग

👉  पूर्व मीमांसा दर्शन क्या है? कर्म, धर्म और वेदों की प्रमाणिकता का सम्पूर्ण ज्ञान›

  पूर्व मीमांसा दर्शन : कर्म, धर्म और वेदप्रामाण्य का दार्शनिक विवेचन (Pūrva Mīmāṃsā Darśana) प्रस्तावना : पूर्व मीमांसा दर्शन का स्थान प...

  • पूर्व मीमांसा दर्शन Master Article
  • कर्म सिद्धांत
  • अपूर्व सिद्धांत

6️⃣ वेदान्त दर्शन – ब्रह्मज्ञान और मोक्ष

  • प्रवर्तक: बादरायण (व्यास)
  • मुख्य विषय: ब्रह्म, आत्मा, माया
  • लक्ष्य: मोक्ष

👉 वेदान्त दर्शन क्या है? ब्रह्म, आत्मा, माया और मोक्ष का सम्पूर्ण ज्ञान›

  वेदान्त दर्शन : ब्रह्म, आत्मा और मोक्ष का परम दार्शनिक विवेचन (Vedānta Darśana) SEO Title (High CTR) Meta Description (CTR Optimized – ...

  • वेदान्त दर्शन Master Article
  • अद्वैत वेदान्त
  • ब्रह्म–आत्मा एकत्व

तुलनात्मक सारणी (High Engagement)

दर्शन केन्द्र साधन लक्ष्य
सांख्य तत्त्वज्ञान विवेक कैवल्य
योग साधना अष्टांग कैवल्य
न्याय तर्क प्रमाण सत्यज्ञान
वैशेषिक पदार्थ विश्लेषण तत्त्वबोध
पूर्व मीमांसा कर्म यज्ञ स्वर्ग
वेदान्त ज्ञान आत्मबोध मोक्ष


एक टिप्पणी भेजें

0 टिप्पणियाँ

Agnipuran Chapter 20